Nước uống đóng chai là sản phẩm phổ biến và thiết yếu trong cuộc sống hàng ngày của người dân Việt Nam. Tuy nhiên, để đảm bảo chất lượng nước uống đóng chai, các cơ quan chức năng tại Việt Nam đã ban hành nhiều quy chuẩn và quy định nghiêm ngặt về sản xuất và tiêu chuẩn chất lượng của loại nước này.
Thế nào là nước uống được
Theo tiêu chuẩn nước uống trực tiếp QCVN01-1:2010/BYT có quy định, nước uống trực trực bao gồm nước thại vòi, nước đóng chai, nước khoáng thiên nhiên đáp ứng các chỉ tiêu trong ngưỡng cho phép tại quy chuẩn nghĩa là phân tích 27 chỉ tiêu phải đạt quy chuẩn, đồng thời nước đầu vào trước khi lọc phải đáp ứng đạt ngưỡng cho phép 99 chỉ tiêu theo QCVN01-1:2018/BYT.
Tuy nhiên, nếu phân tích hết 99 chỉ tiêu nước đầu vào + 27 chỉ tiêu nước đầu ra sẽ tốn nhiều chi phí xét nghiệm, vậy chúng ta cần nắm rõ nguồn nước trước khi lọc thành nước uống trực tiếp được lấy từ nguồn nước nào, cụ thể là nước sông, nước hồ, nước giếng hay nước thủy cục cấp để có bài toán chỉ tiêu xét nghiệm với chi phí hợp lý.
Nguồn tham khảo: QCVN
1. Các quy chuẩn, quy định về nước uống đóng chai tại Việt Nam
Nước uống đóng chai tại Việt Nam phải tuân thủ các quy định và tiêu chuẩn của Bộ Y tế và các cơ quan chức năng liên quan. Các quy định chính gồm:
a. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước uống đóng chai
- QCVN 6-1:2010/BYT – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước khoáng thiên nhiên dùng làm nước uống.
- QCVN 6-2:2010/BYT – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước tinh khiết dùng làm nước uống.
- QCVN 6-3:2010/BYT – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước suối dùng làm nước uống.
Các quy chuẩn này quy định các chỉ tiêu chất lượng nước như: độ pH, độ dẫn điện, hàm lượng khoáng chất, các chất độc hại, vi sinh vật có hại, các chỉ số hóa học, kim loại nặng và các chỉ tiêu khác ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.
2. Các quy trình, quy định kiểm tra chất lượng nước uống đóng chai tại Việt Nam
Việc kiểm tra chất lượng nước uống đóng chai tại Việt Nam được thực hiện theo các quy trình sau:
a. Kiểm tra chất lượng tại cơ sở sản xuất
- Các cơ sở sản xuất nước uống đóng chai phải xây dựng hệ thống quản lý chất lượng theo ISO 22000 hoặc HACCP.
- Các nhà máy phải kiểm tra chất lượng nước đầu vào (nước nguồn hoặc nước tinh khiết) trước khi đưa vào sản xuất.
- Định kỳ kiểm tra các yếu tố như độ pH, các chỉ tiêu hóa học (chlorine, amoniac, kim loại nặng…), chỉ tiêu vi sinh (Coliforms, E. coli, vi khuẩn kỵ khí) và các chỉ tiêu khác.
b. Kiểm tra chất lượng trong suốt quá trình sản xuất
- Quy trình sản xuất phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn thực phẩm, với các bước kiểm tra tại từng giai đoạn như: kiểm tra nguồn nước, kiểm tra các công đoạn lọc và đóng chai, kiểm tra quy trình vệ sinh của thiết bị, kiểm tra chất lượng bao bì.
c. Kiểm tra chất lượng sản phẩm thành phẩm
- Các sản phẩm thành phẩm phải được kiểm tra định kỳ trước khi đưa ra thị trường.
- Việc kiểm tra này bao gồm các chỉ tiêu hóa học và vi sinh vật để đảm bảo nước đạt các quy chuẩn và không có chất độc hại.
- Viện Kiểm nghiệm An toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia (NIFC) hoặc các cơ quan kiểm nghiệm uy tín khác sẽ thực hiện các bài kiểm tra và đưa ra báo cáo kết quả.
d. Kiểm tra và giám sát chất lượng sau khi sản phẩm đã lưu hành
- Các cơ quan chức năng như Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) sẽ thực hiện các cuộc kiểm tra đột xuất đối với các sản phẩm nước uống đóng chai trên thị trường, kiểm tra nhãn mác, hạn sử dụng và chất lượng sản phẩm.
- Các cơ quan chức năng có thể lấy mẫu ngẫu nhiên từ thị trường để kiểm tra các chỉ tiêu chất lượng.
e. Các hình thức xử lý vi phạm
- Nếu sản phẩm nước uống đóng chai không đạt chất lượng hoặc vi phạm các quy định về an toàn thực phẩm, nhà sản xuất có thể bị phạt hành chính hoặc tạm ngừng sản xuất, thu hồi sản phẩm khỏi thị trường.
- Các công ty sản xuất có thể bị yêu cầu cải thiện quy trình sản xuất, nâng cấp các thiết bị kiểm soát chất lượng, hoặc bị yêu cầu tạm ngừng hoạt động sản xuất.